150 jaar Freud & Darwin bloemen of kransen?

Filip Buekens en Geerdt Magiels
doen hun nieuwe boekjes open

Freud werd 150 jaar geleden geboren, Darwin bijna 200 jaar geleden. Ze worden allebei gerekend tot de Groten der Aarde, mannen die onze kijk op de wereld en onszelf veranderd hebben.
Darwin onthulde de mens als een naakte, rokende aap, volle neef van de chimpansees. Wij, samen met de rest van de natuur, zijn slechts de wonderlijke resultaten van variatie, voorplanting en selectie, de opwindende optelsom van sex en sterven.
Freud beweerde dat wij geregeerd worden door duistere driften, van sex tot dood. Hij wees erop dat een sigaar niet zomaar een sigaar is. Hij was de Veroveraar van het Onbewuste en ging zo waar niemand ooit eerder was durven gaan. En in zijn kielzog kwamen denkers zoals de Franse psychoanalyticus Jacques Lacan.
Na al die jaren tijd voor een terugblik en een evaluatie, aan de hand van twee recente boeken, voorgesteld door hun schrijvers.
In Freud en Darwin op de sofa vergelijkt Geerdt Magiels leven en werk van beide spraakmakers, streng en welwillend, speels maar ernstig. Hoe kwamen ze tot hun inzichten en hoe hard konden ze die maken? En hoe zwaar wegen de evolutietheorie en de psychoanalyse in de weegschaal van de wetenschap? Een zoektocht naar de betrouwbaarheid van onze kennis. Het gewicht van de waarheid aan de hand van twee zwaargewichten.
Geerdt Magiels is bioloog en wetenschapsfilosoof. Hij schrijft over gezondheid en geneesmiddelen, over kunst en wetenschap.
In Jacques Lacan, proefvlucht in het luchtledige ontleedt Filip Buekens de beweringen van de Franse psychoanalyticus Jacques Lacan (1901-1981). Die roept bij velen het beeld op van een visionair denker die in veelgelaagd discours aantoont dat wij onszelf niet begrijpen, dat ons diepste zelf geconstitueerd wordt door de Ander en dat vervulling van onze diepste verlangens ons voortdurend ontsnapt. Bij anderen roept dezelfde betekenaar het beeld op van een warrig raconteur die een vorm van conceptueel surrealisme bedreef dat velen ten onrechte voor zinvolle filosofie of op z’n minst zinvolle kritiek op  gangbare filosofie  hebben opgevat. In talloze boeken en artikelen wordt de eerste visie verdedigd. In dit boek verdedigt Filip Buekens dat enkel het tweede beeld accuraat is.  Hij laat bovendien zien dat veel interpretators van Lacan de conceptuele glissando's, drogredenen, absurde generalisaties en de vreemde excursies in de logica en de wiskunde niet in vraag stellen en mateloze interpretaties creëren die de op zich al vreemde stellingen van Lacan uitvergroten tot volstrekt absurde beweringen. Samen met Lacan miskennen zijn verhelderaars (die meestal niets verhelderen) de metafilosofische deugden van zorgvuldigheid en accuraatheid.  Dit provocerende boek richt zich zowel tot psychoanalytici, filosofen als menswetenschappers. Het biedt een andere kijk op een Franse denker die veel te lang op handen is gedragen. En het laat zien dat helder en zorgvuldig denken ook zo zijn voordelen heeft.
Filip Buekens is taalfilosoof en logicus. Hij doceert toegepaste linguïstiek en taaltechnologie, taalfilosofie en philosophy of mind aan de Universiteit van Tilburg. Hij schreef eerder al Grammatica van concepten, een smaakmakende inleiding tot de filosofie.

Over Freud&Darwin op de sofa:
“Ik lag dag en nacht met dit boek op de sofa.”
Peter Holvoet-Hanssen

“Freud en Darwin zijn de grondleggers van de hedendaagse humor. Heerlijk gelachen!”
Geert Hoste

"Iedereen weet wat een brain-teaser is: een puzzel die een creatieve aanpak vraagt om een oplossing te vinden. Voor dit boek zou ik de nieuwe term brain-provoker willen lanceren: een tekst die je dwingt na te denken én positie in te nemen. Een verrijkende ervaring, meer kan je als lezer niet vragen."
Prof. Jean Paul Van Bendegem

“In dit heldere boek van Geerdt Magiels zijn Darwin en Freud als omgekeerd communicerende vaten: naarmate Darwin steeds meer interessant en relevant wordt, verliest Freud aan wetenschappelijke waarde en betekenis.”
Prof. Johan Braeckman

“Everyday, precious, while m'm'ry's leaves are falling deeply on my Jungfraud's Messongebook I will dream …”
James Joyce, Finnegan's Wake

 

Reacties
Teksten